ซื้อยาลดน้ำหนักออนไลน์ อันตรายไหม? 6 ความเสี่ยงที่หมออยากให้รู้

สวัสดีค่ะ หมอกุ๊กไก่นะคะ ช่วงนี้หมอเจอคนไข้หลายคนที่ซื้อยาลดน้ำหนักจากโซเชียลมาลองใช้เอง บางคนคลื่นไส้อาเจียนจนกินอะไรไม่ได้ บางคนใจสั่นนอนไม่หลับ และบางคนใช้ไปหลายเดือนแต่น้ำหนักไม่ลดเลย พอขอดูผลิตภัณฑ์ก็พบว่าไม่มีฉลากภาษาไทย ไม่มีเลขทะเบียน และไม่รู้เลยว่าข้างในคืออะไร

หมอเข้าใจนะคะว่าทำไมคนถึงอยากซื้อเอง สะดวก ไม่ต้องไปโรงพยาบาล ไม่ต้องรอคิว แต่บทความนี้หมออยากเล่าให้ฟังตรงๆ ว่าความเสี่ยงจริงๆ มีอะไรบ้าง สังเกตผู้ขายที่ควรระวังยังไง และถ้าใช้ไปแล้วควรทำอะไรค่ะ

ซื้อยาลดน้ำหนักออนไลน์ อันตรายไหม

อันตรายค่ะ เพราะยาที่ใช้ลดน้ำหนักเป็นยาที่ต้องให้แพทย์ประเมินและสั่งจ่าย การซื้อจากผู้ขายออนไลน์ทำให้ไม่รู้ว่าได้ของจริงหรือไม่ และไม่มีใครดูแลถ้าเกิดผลข้างเคียง

ยาทุกตัวมีทั้งประโยชน์และความเสี่ยงค่ะ แม้แต่ยาของแท้ที่แพทย์สั่ง ก็ต้องเลือกให้เหมาะกับคน ดูโรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ และนัดติดตามผลเป็นระยะ การซื้อมาใช้เองจึงตัดขั้นตอนที่ทำให้ยาปลอดภัยออกไปทั้งหมด

6 ความเสี่ยงของการซื้อยาลดน้ำหนักมาใช้เอง

ความเสี่ยงหลักมี 6 ข้อ คือ ได้ของปลอม ได้สารต้องห้าม ได้ยาอื่นที่ไม่ได้แจ้ง ไม่ได้ตรวจข้อห้าม ไม่มีคนติดตามผลข้างเคียง และยาเสื่อมจากการเก็บหรือขนส่งผิดวิธี

มีเหตุการณ์จริงไหม หรือแค่ขู่ให้กลัว

มีจริงค่ะ องค์การอนามัยโลกออกประกาศเตือนเรื่องยาปลอมในกลุ่มยารักษาเบาหวานและลดน้ำหนักเมื่อปี 2567 และ อย. ไทยตรวจพบผลิตภัณฑ์ลดน้ำหนักลอบผสมไซบูทรามีนหลายครั้ง

คำเตือนขององค์การอนามัยโลก

เดือนมิถุนายน 2567 องค์การอนามัยโลก (WHO) ยืนยันพบยาปลอมในกลุ่มยาที่ใช้รักษาเบาหวานชนิดที่ 2 และใช้ลดน้ำหนักในบางประเทศ โดยพบในบราซิล สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา และระบุว่ามีรายงานยาปลอมกลุ่มนี้เพิ่มขึ้นทุกภูมิภาคตั้งแต่ปี 2565 ยาปลอมบางตัวอาจไม่มีตัวยาที่ควรมี และบางตัวอาจมีส่วนผสมอื่นที่ไม่ได้แจ้ง เช่น อินซูลิน ซึ่งทำให้เกิดอันตรายที่คาดเดาไม่ได้

ไซบูทรามีนในผลิตภัณฑ์ลดน้ำหนัก

ไซบูทรามีนเป็นสารที่ออกฤทธิ์ต่อสมองเพื่อลดความอยากอาหาร ประเทศไทยถอนทะเบียนตำรับยาไปตั้งแต่ปี 2553 และปัจจุบันจัดเป็นวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทประเภท 1 แต่ยังพบลอบผสมในผลิตภัณฑ์ลดน้ำหนักที่ขายทางออนไลน์ ทำให้นอนไม่หลับ เวียนศีรษะ วิตกกังวล และอาจอันตรายถึงชีวิต

สัญญาณผู้ขายยาลดน้ำหนักที่ควรระวัง

ถ้าผู้ขายบอกว่าไม่ต้องพบแพทย์ สัญญาว่าลดได้เร็ว ราคาถูกผิดปกติ ไม่มีฉลากภาษาไทย หรือบอกว่าใช้ได้ทุกคน ให้หยุดก่อนซื้อค่ะ

ภาพรีวิวน้ำหนักลดก่อน–หลังในโซเชียลก็เป็นอีกจุดที่ต้องระวังนะคะ เพราะตรวจสอบไม่ได้ว่าจริงไหม และแต่ละคนตอบสนองต่อยาไม่เหมือนกัน

กฎหมายไทยว่ายังไงเรื่องซื้อขายยาออนไลน์

ตามกฎหมายไทย ยาต้องขายในร้านขายยาหรือสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาต การขายยาผ่านโซเชียลหรือส่งถึงบ้านโดยไม่มีแพทย์หรือเภสัชกรดูแลจึงไม่ถูกต้อง

อย. แนะนำว่าอย่าหลงเชื่อโฆษณาผลิตภัณฑ์ที่อวดอ้างสรรพคุณลดความอ้วน หลีกเลี่ยงการซื้อยาลดน้ำหนักทางออนไลน์หรือโซเชียลมาใช้เอง ใช้ยาลดน้ำหนักภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น และลดน้ำหนักด้วยการควบคุมอาหาร ออกกำลังกาย และปรับพฤติกรรมค่ะ

ใช้ยาลดน้ำหนักที่ซื้อมาแล้วมีอาการ ต้องทำยังไง

หยุดใช้ทันที ถ้ามีอาการรุนแรงให้ไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 ถ้าอาการไม่รุนแรงให้รีบพบแพทย์ และนำผลิตภัณฑ์พร้อมกล่องไปด้วยทุกครั้ง

หลังจากนั้นแจ้งข้อมูลผู้ขายให้ อย. ได้ที่สายด่วน 1556 จะช่วยไม่ให้คนอื่นเจอแบบเดียวกันค่ะ

ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ยังไง

ดูว่ามีฉลากภาษาไทย เลขทะเบียน และวันหมดอายุ แล้วตรวจเลขทะเบียนผ่าน LINE @FDAThai หรือแอป Oryor Smart แต่จำไว้ว่าเลขทะเบียนจริงไม่ได้แปลว่าซื้อออนไลน์มาใช้เองจะปลอดภัย

• ฉลากภาษาไทยครบ มีชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า เลขทะเบียน วันผลิต และวันหมดอายุ
• ตรวจเลขทะเบียนผ่าน LINE @FDAThai หรือแอป Oryor Smart
• ระวังเลขทะเบียนปลอม หรือเลขของผลิตภัณฑ์อื่นที่ถูกนำมาใช้
• ต่อให้เป็นยาของแท้ ถ้าเป็นยาที่ต้องสั่งโดยแพทย์ ก็ไม่ควรใช้เองโดยไม่ได้ตรวจ

ร้องเรียนโฆษณาหรือการขายที่ไม่ถูกต้อง: สายด่วน อย. 1556 หรืออีเมล 1556@fda.moph.go.th

ทางที่ปลอดภัยกว่าการซื้อยามาใช้เอง

เริ่มจากปรับอาหาร ออกกำลังกาย และนอนให้พอ ถ้าทำต่อเนื่องแล้วยังไม่ลด หรือมีโรคประจำตัว ให้ปรึกษาแพทย์ที่โรงพยาบาลหรือคลินิก เพื่อหาสาเหตุและประเมินว่าจำเป็นต้องใช้ยาหรือไม่

ไม่ใช่ทุกคนที่จำเป็นต้องใช้ยานะคะ หลายคนแค่ปรับจุดที่พลาดก็เห็นผลแล้ว อ่านวิธีเริ่มต้นได้ที่ ลดน้ำหนักไม่ลง เกิดจากอะไร และเช็กตัวเลขของตัวเองได้ที่ BMI เท่าไหร่ถึงเรียกว่าอ้วน

ถ้าแพทย์ประเมินแล้วว่าควรใช้ยาร่วมด้วย แพทย์จะเลือกยาที่เหมาะกับร่างกาย ตรวจข้อห้าม อธิบายผลข้างเคียง และนัดติดตามผลต่อเนื่อง ซึ่งเป็นสิ่งที่การซื้อออนไลน์ให้ไม่ได้ค่ะ ที่ซีรีนคลินิก หมอจะประเมินก่อนเสมอ และถ้ายังไม่จำเป็น หมอจะบอกตรงๆ ดูรายละเอียดได้ที่ โปรแกรมดูแลรูปร่าง Re-Shape by Zerene ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคลค่ะ

คำถามที่พบบ่อยเรื่องซื้อยาลดน้ำหนักออนไลน์

หมอกุ๊กไก่สรุปให้

ยาลดน้ำหนักไม่ใช่ของที่ควรซื้อจากโซเชียลมาลองเองค่ะ ความเสี่ยงทั้งของปลอม สารต้องห้าม และผลข้างเคียงที่ไม่มีใครดูแลมีอยู่จริง ถ้าลดน้ำหนักด้วยตัวเองแล้วไม่ลด ให้ปรึกษาแพทย์ที่โรงพยาบาลหรือคลินิกก่อน แพทย์จะบอกได้ว่าคุณจำเป็นต้องใช้ยาหรือไม่ ถ้าซื้อมาใช้แล้วมีอาการผิดปกติ หยุดใช้และรีบพบแพทย์นะคะ อยากให้หมอช่วยประเมิน ทักมาคุยกันได้ค่ะ

ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล หากมีอาการผิดปกติรุนแรงให้ไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 ทันที