ความรู้เรื่องน้ำหนักโดยแพทย์
ปากกาลดน้ำหนักคืออะไร อันตรายมั้ย? เรื่องที่หมออยากให้รู้ก่อนตัดสินใจ
ช่วงนี้มีคนไข้ถามหมอเรื่อง “ปากกาลดน้ำหนัก” เยอะมากค่ะ หลายคนเห็นในโซเชียล เห็นคลิปรีวิว เห็นเพื่อนใช้แล้วดูผอมลง เลยอยากลองบ้าง
ปากกาลดน้ำหนัก หรือที่หลายคนรู้จักกันในชื่อ ปากกาลดความอ้วน, ปากกาคุมหิว, ยาฉีดลดน้ำหนัก, เข็มฉีดลดน้ำหนัก หรือเรียกสั้น ๆ ตามภาษาโซเชียลว่า “ปักปากกา” จริง ๆ แล้วทั้งหมดนี้หมายถึงยากลุ่มเดียวกันค่ะ
หมอเลยอยากเขียนบทความนี้ขึ้นมา เพื่ออธิบายแบบเข้าใจตรงกัน ไม่ต้องกลัวเกินเหตุ และไม่ต้องเชื่อโฆษณาเกินจริง ว่าจริง ๆ แล้ว ปากกาลดน้ำหนักคืออะไร ปลอดภัยแค่ไหน และใครควรหรือไม่ควรใช้ เพื่อให้คุณตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูลที่ถูกต้องค่ะ
ปากกาลดน้ำหนักคืออะไร
“ปากกาลดน้ำหนัก” เป็นชื่อเรียกทั่วไปของยากลุ่มหนึ่งที่ชื่อว่า GLP-1 (Glucagon-like peptide-1) ชนิดฉีด เดิมทีเป็นยาที่ใช้รักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ต่อมาพบว่ามีผลช่วยควบคุมความอยากอาหาร จึงถูกนำมาใช้ช่วยดูแลน้ำหนัก ภายใต้การดูแลของแพทย์
เพราะตัวยาบรรจุอยู่ในอุปกรณ์ฉีดสำเร็จรูปหน้าตาคล้ายปากกา คนทั่วไปเลยเรียกติดปากว่า “ปากกา” นั่นเองค่ะ
“ปักปากกา” คืออะไร
“ปักปากกา” เป็นคำที่คนในโซเชียลใช้เรียก การฉีดปากกาลดน้ำหนัก เพราะหัวเข็มของปากกาจะ “ปัก” ลงใต้ผิวหนัง เช่น หน้าท้องหรือต้นขา ใครที่ได้ยินคำว่า “ปักปากกาลดน้ำหนัก” หรือ “เริ่มปักปากกาแล้ว” ก็หมายถึงการเริ่มใช้ยาฉีดกลุ่มนี้นั่นเองค่ะ
ปากกาลดน้ำหนักทำงานยังไง ได้ผลจริงไหม
ตัวยาออกฤทธิ์หลัก ๆ 2 ทางค่ะ
- ช่วยให้รู้สึก อิ่มเร็วขึ้นและอิ่มนานขึ้น จึงกินได้น้อยลง
- ชะลอการระบายอาหารในกระเพาะ ทำให้ไม่หิวบ่อย
หมอขอพูดตรง ๆ นะคะว่า มันไม่ใช่ “ยาวิเศษ” ถ้าใช้ยาโดยไม่ปรับพฤติกรรมการกินและการใช้ชีวิตควบคู่กันไป พอหยุดยา น้ำหนักก็มีโอกาสกลับมาเพิ่ม หรือที่เรียกว่า โยโย่ ได้ ยาเป็นแค่ตัวช่วยหนึ่งในแผนการดูแล ไม่ใช่คำตอบทั้งหมดค่ะ
ปัจจุบันกระทรวงสาธารณสุขได้ประกาศให้ยากลุ่ม GLP-1 ชนิดฉีด (ปากกาลดน้ำหนัก) เป็น “ยาควบคุมพิเศษ” ซึ่งหมายความว่า ต้องได้รับการสั่งจ่ายโดยแพทย์เท่านั้น การซื้อขายเองทางออนไลน์หรือนำมาฉีดเองโดยไม่มีแพทย์ดูแล เป็นสิ่งที่ผิดกฎหมายและอันตรายต่อสุขภาพค่ะ
ปากกาลดน้ำหนัก อันตรายไหม? ผลข้างเคียงที่ควรรู้
เหมือนยาทุกชนิดค่ะ คือมีทั้งประโยชน์และผลข้างเคียง สิ่งที่พบได้บ่อยคือ
- คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสียหรือท้องผูก
- เวียนศีรษะ อ่อนเพลีย
ส่วนที่ต้องระวังเป็นพิเศษและเป็นเหตุผลที่ต้องมีแพทย์ดูแล ได้แก่ ภาวะ ตับอ่อนอักเสบ, ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคประจำตัว และถ้าใช้ผิดวิธีจนลดน้ำหนักเร็วเกินไป อาจ สูญเสียมวลกล้ามเนื้อ ทำให้ระบบเผาผลาญแย่ลงในระยะยาว
นี่คือเหตุผลที่หมอย้ำเสมอว่า การใช้ยากลุ่มนี้ต้องมีการประเมินสุขภาพก่อน และมีการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่ฉีดแล้วจบค่ะ
ทำไมห้ามซื้อมาฉีดเอง
1) เสี่ยงเจอ ยาปลอมหรือยาเสื่อมสภาพ จากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ 2) ปรับขนาดยาเองผิด เพิ่มความเสี่ยงผลข้างเคียงรุนแรง 3) ไม่มีใครติดตามอาการ ถ้าเกิดผลข้างเคียงก็ไม่มีแพทย์ดูแล
ราคาถูกผิดปกติที่เห็นตามออนไลน์ มักแลกมาด้วยความเสี่ยงเหล่านี้ค่ะ หมออยากให้ทุกคนระวังมาก ๆ
เห็นปากกาลดน้ำหนัก “ปักตะกร้า” ในโซเชียล ซื้อได้ไหม?
ช่วงนี้หลายคนเห็นคลิปรีวิวปากกาลดน้ำหนักใน TikTok, Facebook หรือ Instagram ที่ “ปักตะกร้า” หรือแปะลิงก์ให้กดสั่งซื้อได้ทันที รวมถึงร้านที่ขายผ่าน Shopee, Lazada หรือ LINE หมออยากเตือนตรง ๆ ว่า อย่าซื้อค่ะ
- ปากกาลดน้ำหนักเป็น ยาควบคุมพิเศษ ขายได้เฉพาะเมื่อแพทย์สั่งจ่าย การขายผ่านตะกร้าออนไลน์จึง ผิดกฎหมาย
- ไม่มีทางรู้ได้เลยว่าเป็น ยาจริงหรือยาปลอม และถูกเก็บรักษาในตู้เย็นอย่างถูกต้องหรือไม่ ซึ่งมีผลต่อความปลอดภัยของยา
- คลิปรีวิวส่วนใหญ่ ไม่ได้บอกผลข้างเคียง ข้อห้าม หรือวิธีปรับขนาดยาที่ถูกต้อง
- ถ้าเกิดผลข้างเคียงรุนแรง ไม่มีแพทย์คอยติดตามและดูแล
ถ้าสนใจใช้ยากลุ่มนี้จริง ๆ ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือเข้าไปพบแพทย์ที่สถานพยาบาลที่มีใบอนุญาต เพื่อประเมินก่อนว่าร่างกายเหมาะกับการใช้ยาหรือไม่ค่ะ
ปากกาลดน้ำหนัก เหมาะกับใคร และไม่เหมาะกับใคร
โดยหลักการ แพทย์อาจพิจารณาใช้ในผู้ที่มีน้ำหนักเกินเกณฑ์หรือค่า BMI สูง และเคยดูแลด้วยวิธีอื่นแล้วยังไม่ได้ผล แต่ทั้งหมดต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ก่อนเสมอ เพราะไม่ใช่ทุกคนที่อยากผอมจะใช้ได้ และแต่ละคนตอบสนองต่อยาไม่เหมือนกัน
ส่วนกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษหรืออาจใช้ไม่ได้ เช่น หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ผู้มีประวัติตับอ่อนอักเสบ หรือมีโรคประจำตัวบางอย่าง ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้ประเมินให้เป็นรายบุคคลค่ะ
ปากกาลดน้ำหนัก ราคาเท่าไร
คำถามนี้หมอเจอบ่อยมากค่ะ แต่หมอขอ ไม่ระบุราคาตายตัว ในบทความนี้ เพราะราคาต่างกันตามชนิดยาและสถานพยาบาล และที่สำคัญกว่านั้น — การเลือกจากราคาถูกที่สุดอย่างเดียวเป็นเรื่องอันตราย
สิ่งที่ควรดูมากกว่าราคา คือ มีแพทย์ดูแลจริงไหม ยาผ่าน อย. ไหม และมีการติดตามผลหรือเปล่า เพราะของถูกผิดปกติมักมาพร้อมความเสี่ยงเรื่องยาปลอมหรือการดูแลที่ไม่ปลอดภัยค่ะ
ฉีดปากกาลดน้ำหนัก ที่ไหนดี — เลือกอย่างไรให้ปลอดภัย
ถ้าคุณปรึกษาแพทย์แล้วและตัดสินใจจะดูแลด้วยแนวทางนี้ หมอแนะนำให้ใช้เช็กลิสต์นี้ในการเลือกสถานพยาบาลค่ะ
- 1เป็น สถานพยาบาลที่มีใบอนุญาตถูกต้อง ตรวจสอบได้
- 2มี แพทย์ซักประวัติและประเมินก่อนเสมอ ไม่ใช่เดินเข้าไปฉีดได้เลย
- 3ใช้ ยาที่ได้รับการรับรองจาก อย.
- 4อธิบายผลข้างเคียงอย่างตรงไปตรงมา ไม่โฆษณาเกินจริง
- 5มี ระบบติดตามผลและปรับแผน อย่างต่อเนื่อง
ถ้าไม่อยากใช้ยา มีทางเลือกอื่นไหม
มีแน่นอนค่ะ และหมออยากบอกว่านี่คือพื้นฐานที่สำคัญที่สุด การลดน้ำหนักที่ยั่งยืนที่สุดมาจากการปรับพฤติกรรม ทั้งเรื่องอาหาร การออกกำลังกาย การนอน และการจัดการความเครียด
หน้าที่ของแพทย์คือช่วยหาว่า “ทำไมร่างกายของคุณถึงลดน้ำหนักได้ยาก” แล้ววางแผนที่เหมาะกับคุณเป็นรายบุคคล ไม่ว่าจะมีการใช้ยาร่วมด้วยหรือไม่ก็ตาม เพราะร่างกายแต่ละคนไม่เหมือนกันเลยค่ะ
ที่ Zerene Clinic หมอดูแลผ่าน โปรแกรมลดน้ำหนักกับแพทย์ ใกล้ BTS บางหว้า ซึ่งเริ่มจากการตรวจองค์ประกอบร่างกายและวางแผนเฉพาะบุคคลค่ะ
คำถามที่พบบ่อย
ไม่ได้ค่ะ ปัจจุบันจัดเป็นยาควบคุมพิเศษ ต้องได้รับการสั่งจ่ายและดูแลโดยแพทย์เท่านั้น การซื้อมาฉีดเองเสี่ยงทั้งเรื่องยาปลอม การปรับขนาดยาผิด และผลข้างเคียงที่ไม่มีใครดูแล
ไม่ควรซื้อค่ะ ปากกาลดน้ำหนักเป็นยาควบคุมพิเศษที่ต้องสั่งจ่ายโดยแพทย์ การขายผ่านตะกร้าออนไลน์ใน TikTok, Facebook, Shopee หรือ LINE จึงผิดกฎหมาย และเสี่ยงต่อยาปลอมหรือยาที่เก็บรักษาไม่ถูกวิธี
“ปักปากกา” เป็นคำที่คนในโซเชียลใช้เรียกการฉีดปากกาลดน้ำหนัก เพราะหัวเข็มของปากกาจะปักลงใต้ผิวหนัง เช่น หน้าท้องหรือต้นขา ซึ่งควรทำภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น
เป็นชื่อเรียกต่างกันของยากลุ่มเดียวกันค่ะ คือยากลุ่ม GLP-1 ชนิดฉีด ที่ช่วยควบคุมความอยากอาหาร ไม่ว่าจะเรียกชื่อไหน ก็ต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์เหมือนกัน
ไม่มียาวิเศษที่ทำให้ผอมได้ทันทีและยั่งยืนค่ะ ยาเป็นเพียงตัวช่วยหนึ่ง หากไม่ปรับพฤติกรรมร่วมด้วย น้ำหนักมีโอกาสกลับมาเพิ่ม (โยโย่) ได้
มีผลข้างเคียงที่ต้องระวัง เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ตับอ่อนอักเสบ หรือน้ำตาลในเลือดต่ำ จึงต้องใช้ภายใต้การประเมินและติดตามผลของแพทย์ ไม่ควรใช้เองโดยพลการ
หากไม่มีการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต น้ำหนักอาจกลับมาเพิ่มได้ ดังนั้นการดูแลระยะยาวและการสร้างนิสัยที่ดีจึงสำคัญมาก
ราคาต่างกันตามชนิดยาและสถานพยาบาล สิ่งที่ควรพิจารณามากกว่าราคาคือความปลอดภัย มีแพทย์ดูแลจริง ยาผ่าน อย. และมีการติดตามผล ไม่ควรเลือกจากราคาถูกที่สุดเพียงอย่างเดียว
เช่น หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ผู้มีประวัติตับอ่อนอักเสบ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัวบางอย่าง ทั้งนี้ต้องให้แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลก่อนเสมอ
ยังไม่แน่ใจว่าแนวทางไหนเหมาะกับคุณ?
สิ่งที่ปลอดภัยที่สุดคือการปรึกษาแพทย์ก่อนตัดสินใจเสมอ
ให้แพทย์ช่วยประเมินและวางแผนที่เหมาะกับร่างกายคุณ
*บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่การโฆษณายา และไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคลได้ การใช้ยาใดๆ ควรอยู่ภายใต้การประเมินและการดูแลของแพทย์