โบทูลินัมท็อกซิน (ที่หลายคนเรียกว่าโบท็อกซ์) คืออะไร ฉีดตรงไหนได้บ้าง

สวัสดีค่ะ ซีรีนคลินิกนะคะ ถ้าพูดว่า “โบทูลินัมท็อกซิน” หลายคนอาจงงว่าคืออะไร แต่ถ้าพูดว่า “โบท็อกซ์” “ฉีดโบ” หรือ “ฉีดหน้าตึง” ทุกคนรู้จักทันที จริงๆ แล้วเป็นเรื่องเดียวกันค่ะ

บทความนี้เราจะเล่าตั้งแต่ว่าโบทูลินัมท็อกซินคืออะไร ทำงานยังไง ฉีดตรงไหนได้บ้าง กี่วันเห็นผล อยู่ได้นานแค่ไหน ใครไม่ควรฉีด และมีเกร็ดเล็กๆ ว่าทำไมที่ซีรีนคลินิกถึงเรียกชื่อเต็มยศขนาดนี้ค่ะ

โบทูลินัมท็อกซินคืออะไร

โบทูลินัมท็อกซิน (Botulinum Toxin) คือยาที่ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีดคลายตัวชั่วคราว ใช้ทั้งทางการแพทย์และความงาม เช่น ลดริ้วรอยจากการแสดงสีหน้า ปรับรูปกราม และลดเหงื่อ คนทั่วไปมักเรียกว่า “โบท็อกซ์” “ฉีดโบ” หรือ “ฉีดหน้าตึง”

ทุกคำในตารางนี้คือการใช้โบทูลินัมท็อกซินเหมือนกัน ต่างกันแค่ตำแหน่งและเทคนิคการฉีดค่ะ

ทำไมซีรีนคลินิกเรียกว่า “โบทูลินัมท็อกซิน” เต็มยศขนาดนี้

เพราะ สบส. (กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ) กำหนดแนวทางการโฆษณาสถานพยาบาลไว้ว่า ห้ามใช้คำว่า “โปรแกรมฉีดโบท็อกซ์” ให้ใช้คำว่า “โบทูลินัมท็อกซิน” แทนค่ะ คลินิกที่ทำตามกฎจึงต้องเรียกชื่อเต็มแบบนี้

เหตุผลง่ายๆ คือ “โบท็อกซ์” เป็นชื่อการค้าของยาตัวหนึ่ง แต่ยากลุ่มนี้มีหลายยี่ห้อ การเรียกชื่อสามัญว่าโบทูลินัมท็อกซินจึงตรงกว่าและไม่ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นยี่ห้อไหน

เพราะฉะนั้นถ้าเห็นโฆษณาคลินิกที่ไหนเขียนว่า “ฉีดโบท็อกซ์” ตัวโตๆ อันนั้นไม่ตรงตามแนวทางของ สบส. นะคะ ส่วนในบทความนี้ เราใช้คำว่าโบท็อกซ์หรือฉีดโบ แค่เพื่ออธิบายว่าคนทั่วไปเรียกกันว่าอะไร ชื่อบริการของคลินิกยังใช้ชื่อเต็มเหมือนเดิมค่ะ

โบทูลินัมท็อกซินทำงานยังไง

ยาจะไปยับยั้งการส่งสัญญาณจากเส้นประสาทไปที่กล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีด กล้ามเนื้อจึงหดตัวน้อยลงชั่วคราว ริ้วรอยที่เกิดจากการขยับกล้ามเนื้อจึงดูจางลง และกล้ามเนื้อที่ใหญ่เกินไป เช่น กราม จะค่อยๆ เล็กลง เมื่อยาหมดฤทธิ์ กล้ามเนื้อก็กลับมาทำงานตามปกติ

สิ่งสำคัญคือ โบทูลินัมท็อกซินช่วยริ้วรอยที่เกิดจาก “การขยับ” เช่น รอยย่นเวลาขมวดคิ้วหรือยิ้ม แต่ไม่ได้เติมร่องลึกที่เกิดจากผิวหย่อนหรือการสูญเสียปริมาตร ซึ่งต้องใช้วิธีอื่นร่วมด้วยค่ะ

โบทูลินัมท็อกซินฉีดตรงไหนได้บ้าง

ตำแหน่งที่พบบ่อยคือ หน้าผาก ระหว่างคิ้ว หางตา (ตีนกา) กราม และใต้วงแขน นอกจากนี้ยังมีตำแหน่งอื่นๆ เช่น ย่นจมูก คาง และลำคอ ซึ่งแพทย์จะประเมินเป็นรายคน

สำหรับใครที่สนใจเรื่องกราม เราเขียนวิธีเลือกคลินิกไว้ที่ ฉีดลดกรามที่ไหนดี ค่ะ

ฉีดโบทูลินัมท็อกซินแล้วกี่วันเห็นผล อยู่ได้นานแค่ไหน

เริ่มเห็นผลใน 3–5 วัน เห็นผลเต็มที่ประมาณ 2 สัปดาห์ หลังจากนั้นผลจะค่อยๆ ลดลงในราว 3–4 เดือน ขึ้นกับตำแหน่ง ปริมาณยา และร่างกายของแต่ละคน ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล

ที่กรามมักใช้เวลานานกว่าใบหน้าส่วนบนกว่าจะเห็นหน้าเรียวชัด เพราะกล้ามเนื้อต้องค่อยๆ เล็กลง แพทย์จึงมักนัดดูผลที่ประมาณ 2 สัปดาห์ เพื่อเช็กว่าสมดุลดีไหมค่ะ

ใครเหมาะ ใครไม่ควรฉีดโบทูลินัมท็อกซิน

เหมาะกับคนที่มีริ้วรอยจากการแสดงสีหน้า กรามใหญ่จากกล้ามเนื้อ หรือเหงื่อออกมากผิดปกติ ส่วนผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคกล้ามเนื้อหรือระบบประสาทบางชนิด มีการติดเชื้อตรงที่จะฉีด หรือแพ้ส่วนผสมของยา ไม่ควรฉีด

ผลข้างเคียงของโบทูลินัมท็อกซินที่ควรรู้

ที่พบได้คือ ช้ำ บวมเล็กน้อยตรงจุดฉีด และปวดศีรษะเล็กน้อยในวันแรก ที่พบน้อยคือ หนังตาหรือคิ้วตก หน้าดูไม่สมดุล หรือสีหน้าดูแข็งเกินไปถ้าใช้ปริมาณหรือตำแหน่งไม่เหมาะ ส่วนใหญ่เป็นชั่วคราวและค่อยๆ ดีขึ้นเมื่อยาหมดฤทธิ์

ผลข้างเคียงส่วนใหญ่ลดลงได้มากถ้าแพทย์ประเมินกล้ามเนื้อก่อน และเลือกปริมาณกับตำแหน่งให้เหมาะกับใบหน้าแต่ละคนค่ะ

ขั้นตอนฉีดโบทูลินัมท็อกซินที่คลินิก

แพทย์ซักประวัติและให้ลองขยับกล้ามเนื้อเพื่อประเมิน ทำความสะอาดผิว อาจทายาชาในบางตำแหน่ง ฉีดด้วยเข็มขนาดเล็ก ใช้เวลาราว 10–20 นาที แล้วนัดดูผลที่ประมาณ 2 สัปดาห์

• ซักประวัติ โรคประจำตัว ยา และการแพ้
• ให้ลองขมวดคิ้ว เลิกคิ้ว ยิ้ม หรือกัดฟัน เพื่อดูกล้ามเนื้อ
• ทำความสะอาดผิว อาจทายาชาบางตำแหน่ง
• ฉีดด้วยเข็มขนาดเล็ก ใช้เวลาราว 10–20 นาที
• นัดดูผลประมาณ 2 สัปดาห์ เพื่อประเมินความสมดุล

โบทูลินัมท็อกซินที่ซีรีนคลินิก

ที่ซีรีนคลินิก แพทย์ของคลินิกประเมินกล้ามเนื้อและฉีดเองทุกเคส เลือกปริมาณให้เหมาะกับใบหน้าแต่ละคน ใช้ยาที่มีทะเบียนถูกต้อง เปิดใหม่ต่อหน้า และนัดดูผลหลังฉีด ถ้าปัญหาที่มีไม่ได้มาจากกล้ามเนื้อ แพทย์จะบอกตรงๆ และแนะนำวิธีที่เหมาะกว่า

• แพทย์ประเมินและฉีดเองทุกเคส
• ยามีทะเบียนถูกต้อง เปิดใหม่ต่อหน้า
• เลือกปริมาณให้เหมาะกับใบหน้า ไม่ฉีดเกินจำเป็น
• นัดดูผลหลังฉีดประมาณ 2 สัปดาห์
• สอบถามได้ทาง LINE @zereneclinic

ดูรายละเอียดได้ที่ โปรแกรมโบทูลินัมท็อกซิน ซีรีนคลินิก ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคลค่ะ

คำถามที่พบบ่อยเรื่องโบทูลินัมท็อกซิน

ซีรีนคลินิกสรุปให้

โบทูลินัมท็อกซิน หรือที่หลายคนเรียกว่าโบท็อกซ์ ฉีดโบ หรือฉีดหน้าตึง คือยาที่ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวชั่วคราว ช่วยริ้วรอยจากการแสดงสีหน้า กรามใหญ่ และเหงื่อออกมาก เห็นผลใน 3–5 วัน เต็มที่ราว 2 สัปดาห์ และผลค่อยๆ ลดลงใน 3–4 เดือน ที่ซีรีนเรียกชื่อเต็มเพราะ สบส. กำหนดไว้ค่ะ ไม่ได้เรียกให้ดูยากเฉยๆ นะคะ

ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคประจำตัว ใช้ยาประจำ หรือแพ้ยา ควรแจ้งแพทย์ก่อนรับการรักษา